Site icon La Dépêche de Kabylie

Tabrat sɣur Muḥend Azwaw i Mouloud Mammeri

Seg assen ideg d-teɣli  gar ifassen-iw tebrat-nni iyi-d-tuzneḍ  nek simmal ttɛawedeɣ-as taɣuri. Ɣri-tt ass-a d yiḍelli. Ideli d seld iḍeli. Assegas-a d-yilindi. Ilendi  d seld ilendi. Iban ad  tt-ɣreɣ azekka d seld azekka. Nek nwiɣ gzin-tt yizwawayen iyi-ccuban. Meɛna yal mi ara s-ɛiwdeɣ leqraya, ttafeɣ ziɣ aṭas n wayen i d-tennid i iɛeddan nnig lfhem inu. Ttwehimeɣ ayen?

Nek ɣileɣ taqbaylit yiwet … meɛna xas taqbaylit yiwet  yal wa amek yesefti imayag -ines. Nekk ɣileɣ tamuɣli yiwet… meɛna ziɣ yal wa s anida wahent wallen-is. Tikwal xas nettemlaɛi ziɣen i wakken kan yal  wa ad yesdelweḥ lxaṭer–is s imeslayen yettazalen deg immi-s. Tiɛazegt mačči d yiwen i d udem-is. Taggara-agi izwawen ḥemlen  tufra n uɣyul deg utemu.

Tthuzuɣ aqeruy-iw mi ara ɣreɣ ayen i d-tenniḍ: “Eğğ timucuha n zik i yat zik ; nekni d arraw n wass-a, ass-a deg irgazen  ulin s aggur rsen deg-s, ass-a deg isufag semliliyen tamurt ɣer tmurt, ass-a deg yiwet n takurt tezmer ad tzebbwa tamdint tameqqrant deg usmenɣer n tiṭ.”… Izwawayen  yellan am nekini dessen… ur d-cliɛen ara deg tmucuha yesiǧhiden timadit. Deg isefra yeswayen iman. Deg inzan yettqawiten tidmi. Ur d cliɛen ara deg uẓar i d-jebden lliqa n tilin i yixef seg ul n wakal anda i d-nefruri. Ass-a izwawayen lhem-nsen d- innig ɣer timura tijenṭad akken ad mettren din alqim n ddel. Ass-a lhem-nsen d asermimec i tullas akken ad grirben yisen-t ɣer timdewa n leɣrur. Ass-a…  d yir assen…yenqedwa laṣel .. yebbertex ɣef yir anu…

Tthuzuɣ aqerruy-iw yal mi ara d-mektiɣ amek ilaq asen-iniɣ  i yimxfaf-agi yesmenyafen tili ɣef tadla : “ Tamusni tekka nnig teswiεin. Ur ttilit ara ay imedhac d arrac yessedhec uclawa, yesmenyafen arelluc aberreqmuc i yiṭṭij ireqqen neɣ i wewreɣ yuli uɣebbar.” Wali-ten tura… ɛabden ahuzu n wamas. Reɣben tisit  mebɣir lkas. Cehwan tuzuft xas a ten-tawi ɣer leflas. Limer a  ttwaliḍ amek i tedra d tadart-nni anda akken zik-nni dehhun warrac.  Taddart tuɣal testewḥac . Xas ini d aẓekka deg akken tenqeḍ  tmusni di tjemuyaɛ.  Xas ini d tiniri deg akken ugin ad azlen waman d tliwa. Xas ini d tiɣaltin yuɣalen d ijdi deg akken yeqwa fell-asen uxbac  s tnaɛurin i d-yewwin axeṭṭar alama d amnar n uxxam.  Walli amek bezgent tewriqin n wadlis-nni  nebɣa ad naru. Lexsent tewriqin uqbel ad yemmeɣ lmidad ɣef udmawen-nsent. Qqaren lqeyad imiranen yeṭṭfen azmam n ṛṛay deg yir tagnit-agi deg nettidir: “adlis nebɣa d win yuɣen luḍḍu. Adlis nebɣa  d win deg  testenja  tira si  tmusni… seg assen yekcem wedlis akked yidles ɣer lɣerẓa uɣuru. 

Tenniḍ diɣen “Awer teḍru yid-wen ay at tura am seklu mi gezmen iẓuran, di tazwara zegzaw yiffer-is, di teswiεt  sellaw iḍer. Ṭṭejra mebla iẓuran leqrar-is d tamettant. Awer tilim ay at tura am isekla war iẓuran.” Uh ay aḥbib ! Izwawen n tura ḥemlen ad gen afriwen ttɣunzun aẓar. Ssel-asen mi i d-qqaren: “ aẓar d lqid ikrefen. Nekni allaɣen-nneɣ ldin. Ldin i yal aḍḍu id ṣṣuden. I yal abeḥri id hubben. Leqrar d lḥebs nettɣunzu. Nekni nḥamel affug akkin akka.. nekni d arraw n dagi, n dihin, n dihin-a.” Ṣeg assen yendeq  umrar n tjadit  armi tettu timiṭ anda teɣli. Am tullas am arrac  rekḍen isem-nsen, cergen nekwa –nsen, sebɣen taglimt-nsen akken ad aɣen tirga i d-fetlen leǧnas   i ten-yerran d aklan, i ten- yesexdamen d iqadacen akken ad refden cci-nsen. Deɛwessu mačči d yiwen i d udem-is. Ula d tiyamatin ɛyant. Ur ufint ara  acu ara qerɛent ..ula d ibabaten knan i lweɛd.   Ur ufin anwa  nnif ɣef acu ara zerben…ifuk yiseɣ-nni … yenɣed yeftutes deg tisirt n timhujrit !  Bernen iɣuraf s yir leryac… yemmeɣ uwran n lbecna armi  ttun medden win  n yirden d timẓin…tikwal mi tzad leqraya.. tettuɣal d neqma.

Ad ak-inniɣ tidet-kan… mazal llan iɛerḍiyen. Wid yeseḥbibiren ɣef laṣel.. meɛna tadra-tt yid-sen am win umu yeɣli waggus. Tajmayɛit tuɣal-asen d aṣeṭṭaf. Deg akken negra-d ɣer lḥekma n wungifen…yekna ṣṣwab i ddel,  yeqbel azembil  n tsusmi.  Mačči d izli n wacaren i yerḥan akken ad hamjen cedluḥ n lḥeqq. Akken ad hamjen deg wid yugin lbaṭel akked ẓẓur. Meɛna azger mi yeɣli yesɛa lɣerḍ akken ad  yextir deg ijenwiyen? Susmen  neɣ smeɛdzen widen yesnan… acku awal-nsen, xas yella, mačči d yiwen neɣ d ssin n leṣwar i yezzin fell-as.Ɣef aya  iɣ-d  tufa tagnit nnuḍen. Nettraǧǧu ad hubben leryaḥ ammer ad yezwi lḥeb ɣef alim. Ɣef aya i nuyes deg ṣelaḥ ad zwin ammus s wacu nummes. Ɣef aya nekni s ilejlujen n umzruy mazal netterǧǧu melmi ara yefsi wagris ɣef idurar.

Nettraǧǧu neɣ nettargu? Tasift yellan  d tasift kan  asmi testeqsa igenwan tenna: “amek ara geɣ i lɛemer-iw akken ad uɣaleɣ d asif? “ Yemuqel deg-s igenni , yezmumeg yenna: “ jemɛed aman seg tiregwa yellan!”; Ahat d wagi  dabrid a nekni s wid yettun abrid … meɛna  ɣer lqumur neɛṛif ziɣemma  d timucuha kan!

Aït Slimane Hamid 

Quitter la version mobile