«iṣub uswir n ccna…»

Partager

Amar u Rabah, s yisem-is aḥeqqani Ammar Sadi, d mmi-s n Attouche di tama n Makouda. Yella yakkan d aselmad deg uɣerbaz amenzu, gar yiseggasen 1976 – 1984. Tura akka d acennay n 8 n tesfifin.

Aɣmis n yimaziɣen: Tamezwarut, amek tettwaliḍ aswir n tezlit taqbaylit ?

Amar Ourabah : Aswir n tezlit taqbaylit, nekk ɣur-i iṣub, imi qlilen yicennayen yekkaten ad salin tizlit taqbaylit ɣer tqacuct. Yella diɣ lexsas deg yimferǧen, imi d nutni i yessidiren tizlatin n ufennan u sidirent ula d netta s timad-is. Yerna tura, drus i isellen i tezlit taqbaylit, ladɣa ṣṣenf-agi nettɣeni nekkni s yicennayen-agi iqdimen. Llan kra sellen i taɛrabt, kra-nniḍen i tefransist, ma d wiyaḍ i tezlit n ccḍah kan.

Acimi d isefra-k kan i tettɣeniḍ deg tezlatin-ik ?

Segmi bdiɣ asizreg deg useggas n 1983 ar ass-agi, leεmer ɣennaɣ asefru n yiwen deg tezlatin-iw. Ula d lmusiqa diɣen, ala ayen kan i d-itteẓẓem wallaɣ-iw i cennuɣ. Acu kan, mačči i wakken ad d-sbegneɣ iman-iw belli sneɣ neɣ zemreɣ. Imi daɣen isefra-w d tazlagt n tikta, yal asefru isemmed takti n gma-s. Isefra-w diɣen mseḍfaren wa deffir wa, akken i ten-ttidireɣ, i ten-ttaruɣ i ten-cennuɣ. Γef wannect-agi, ur cennuɣ ara isefra n wiyaḍ deg tezlatin-iw, yerna lukan ad ten-cnuɣ, ad fiqqen yimferǧen-iw belli mačči d ayla-w.

D acu tenniḍ deg tejmilin yettuɣalen i yinaẓuren yeddren ?

Zik, xeddmen kan tajmilt i umdan yemmuten, ma d tura xeddmen ula i win yeddren. Nekk ad d-iniɣ axir mi yedder, ad iwali s wallen, ad isel s yimeẓẓuɣen-is, acku mi zment wallen-is, xdem-as ayen i d ak-yehwan. Acu kan, nekk ar ass-agi n wussan leɛmir cniɣ deg tejmilt yuɣalen i ufennan yeddren, ma d tijmilin n wid yemmuten, cniɣ deg-sent ayen din.

D acu-ten wuguren i d-ttmagaren yinaẓuren s umata ?

Imi nekk d acennay, zemreɣ ad d-meslayeɣ kan ɣef yicennayen i yi-cuban, i d-ttqabalen waṭas n wuguren d yiɛewiqen. Deg tazwara, ur ten-fehmen ara medden, aɣbel n yidrimen d ttawilat iwulmen, lexsas n tmeɣriwin n ccna, ugur n usenzi n tesfifin-nsen d yiɣeblan-nniḍen.

Ma tcennuḍ kan ɣef wayen tettidiren neɣ ɣef wayen ttidiren madden meṛṛa ?

Deg tuget n wayen cniɣ ar tura, xeddmeɣ tizlatin ɣef wayen ttidireɣ d wayen ttḥulfeɣ nekk s timmad-iw. Akka am tezlatin i d-yettawin ɣef tayri d yiḥulfan, tizlatin n yiɣeblan d wuguren n tudert-iw. Am wakken, diɣ, tikkwal ttareɣ iman-iw deg umkan n wayeḍ i wakken ad d-iniɣ ayen yebɣa ad d-yini neɣ ayen yettidir, imi netta ur yezmir ara ad t-id-yini d awal usrid, nekk ad t-geɣ d asefru arusrid.

Amek-it usizreg n tesfifin deg tmurt-nneɣ ?

Asizreg n tesfifin deg tmurt-nneɣ, tura i yeshel ɣef zik. Deg yimir-a, llan yicennayen i yesɛan ttawil, xeddmen asekles deg uxxam. Acu kan daɣen, mačči awi-d kan ad d-tessufɣeḍ tasfift, imi tura yeshel maḍi, maca awi-d ad telḥu, ad tenz…atg. Tura yerna d tamsalt n yidrimen kan, mačči am zik. Annect-agi akk seg yiwet n tama. Ma seg tama-nniḍen, tura i yewɛer, imi mi d-tessufɣeḍ tasfift ala ayen ara tsenzeḍ deg ddurt-nni tamezarut, syin akin d takerḍa kan seg Internet.

S yiwet n tezlit teziḍ-d i tmurt n Leqbayel…

D tidet, d yiwet gar 8 n tezlatin i xedmeɣ deg tesfift-iw taneggarut, iwumi semmaɣ ‘’Am amundil”, i d-yeffɣen taggara n useggas 2014 akked tazwara n 2015. D tizlit ideg i d-bedreɣ aṭas n tudrin, ladɣa tid n temnaḍt n Wagennun, i wakken ad tent-id-sbegneɣ u yerna ad tent-issinen medden.

Acu i d-wwint tmeɣriwin n ccna i tezlit taqbaylit ?

D timeɣriwin n ccna i d-isebganayen ma yella acennay ḥemmlen-t medden s waṭas, neɣ cwiṭ kan . D imferǧen-nni i d inigan ɣef wannect-a, ma llan s xilla lmeɛna-s afennan-agi yeɛziz ɣur-sen. Timeɣriwin-agi, zemrent ad as-xedment tadlelt neɣ abaɣur i ufennan. Nekk dɣa s timmad-iw, deg tmeɣriwin n ccna i ttemliliɣ d yimferǧen-iw i yi-d-yettakken abeḥri i turin-iw s wayes ttidireɣ.

Acimi ur ak-nettwali ara aṭas iseggasen-agi deg tmeɣriwin ɣef usayes?

Ayen yeɛnan timeɣriwin tunṣibin neɣ tid i d-tessuddus ddula, ur i yi-tteɛraḍen ara, ur zriɣ ara i wacu? Ma d timeɣriwin n madden, ttɣenniɣ anida i yi-d-necden. Yerna nekk ḥemmleɣ aṭas ad cnnuɣ deg tiddukkliwin tidelsanin d tmeɣriwin n medden. Seg useggas n 2011 ur ɣennaɣ ara deg uxxam n yidles Lmulud At Mɛemmer, yerna imferǧen-iw, bɣan-iyi ad iliɣ, ma d imsuddsen n tmeɣriwin-agi ugin-iyi.

Ma yella win ukkud tesqerdiceḍ isefra-k ?

Yal tikkelt mi ara xedmeɣ asefru, ad t-seɣtiɣ weḥd-i, ad as-alseɣ taɣuri aṭas n tikkal, maca ur t-tettakkeɣ ara i wiyaḍ i wakken ad i yi-d-fken tamuɣli-nsen, ama d imedyazen neɣ d imdanen-nniḍen. Tikwal mi ara ur tḥeqqeɣ ara deg takti, seqsayeɣ win ufiɣ sdat-iw, akken ibɣu iga neɣ yella.

Ma yella wayen tessewjadeḍ?

D tidet, sewjadeɣ yiwen n album amaynut, maca wellah ma ẓriɣ i melmi ara yewjed i wakken ad d-yeffeɣ.

Awal-ik n taggara…

Tanemmirt-ik ɣef tdiwennit-agi i yi-texdmeḍ i nekk d leqdicat-iw idelsanen. Tanemmirt tameqqrant i Uɣmis n Yimaziɣen imi i yi-iga azal, ad awen-iniɣ afud igerrzen i kunwi d uɣmis-nwen. Ad iniɣ tanemmirt s tussda i wid akk i yi-ḥemmlen, d widak yesmeḥsisen i tuɣac-iw.

Yesteqsa-t Adaoun Abdelghani

Partager