Am wakken yettwassen deg umaḍal n tira, mačči d tisewham ma yennerna-d seg tama-s umaynut aseklan. Ɣef waya, ilmend n usuffeɣ n usegzawal takatalant-tamaziɣt nefka-yas isteqsiyen-a !
Yehwa-yak tazwara ad aɣ-d-tiniḍ amek yella waddad n yimaziɣen n Tespant, ladɣa n Tegzirin Tikanariyin?
Imaziɣen n Tegzirin ttnaɣen ɣef wayla-nsen, ɣef timmuzɣa-nsen, sawkayen medden ad issinen idles-nsen d uẓar-nsen, ad issinen ansi i d-kkan akken ad issinen anida ara ddun. Ddeqs n yiseggasen aya tura i ssuturen tilelli-nsen… abrid ɣezzif. Ɣas tejla-yasen tutlayt gguman ad brun i lleg. Idles-nsen d amuddur, yal ass sekfalen-d deg-s tiɣemmar yettwattun. Ayen iga deg-sen unekcum n Spenyul d izumal. Ɣas akken, zgan ttaken-aɣ-d timsirin akken ur nberru i ṭṭbel deg waman akken qqaren.
Tessaẓergeḍ-d ussan-a yezrin amawal n takaṭalant-tamaziɣt. Mmeslay-aneɣ-d tazwara ɣef usenfar send ad yili d tilawt…
Amawal-a ugar n 5 n yiseggasen aya i as-nekker, nekk d Carles d yemdukkal-nneɣ imaziɣen seg Waṭlas, si Sus, si Rrif, i yettidiren da. Ddeqs n yimaziɣen i yellan da. Tayeḍ, ugar n 10 n yiseggasen aya i d-yeffeɣ usaḍuf n unabaḍ akatalan i yessulin tamaziɣt s aswir n tutlayt n Katalunya. D tutlayt ilan azal ɣur-sen, ɣef waya ggaren-d afus melmi zemren neɣ melmi ssawḍen. Amawal-a ad yili d asgu i wid yeqqaren, i wid yesɣaren tamaziɣt neɣ i wid iran ad issinen amek gan yimaziɣen s umata. Ddeqs n yisenfaren i nessaweḍ nessuli-ten yakan, ddeqs daɣen i aɣ-yettrajun.
Tẓemreḍ ad aɣ-d-tesbeyyneḍ kra n tafat ɣef wamek yella daxel-is?
Amawal-a ɣas ini nesmenyaf deg-s awalen itikniken d wawalen i nettnadi, ay din d tikkelt ur ten-nettaf melmi nra ad d-nini kra neɣ ad d-nesfugger kra n uḍris neɣ kra n tezrawt.
D acu d iswi-nwen amenzu mi i t-tgam akka s snat n tutlayin-a?
Iswi-nneɣ, nniɣ-d yakan, d asgu ama i yinelmaden d yiselmaden imaziɣen i yettidiren da ama i yikatalanen i ceɣben yimaziɣen.
Akken nettwali, am deg tmura tiyaḍ, llant ddeqs n tdukkliwin i iqeddcen ɣef yidles amaziɣ dinna. Dɣa, tesfugglem ula d yennayer tikkelt-a iɛeddan…
Tuget n tdukkliwin i yellan da qeddcent akken zemrent, kkatent amek ara d-fkent udem n yidles amaziɣ i ɣumment tkerkas n yiduba n tmura-nneɣ (Lmerruk, Zzayer, Tunes…). Am dinna am da, ran ad aɣ-sefḍen. Mtuttlen yiḍarren-nneɣ deg ujellab n teɛrabt d tneslemt, nekkni ad t-ntekkes nutni ad aɣ-t-slusen.
Aṭas i llan ttraǧun amaynut d ungal sɣur Salem Zenya, maca ɣer taggara yella-d d amawal. Ahat llan akka yisenfar ideg tqeddceḍ?
Di tmurt, nettraju asiẓreg n wungal-inu aneggaru «aẓar n tagut» ɣer teẓrigin Tira. Ma da, di lɣerba, greɣ-d ungal nniḍen d kra n yisenfaren… akken i as-inna winna ar d-ilal ad as-nsemmi hlal.
Taggara, neẓra mačči d argaz asertan i telliḍ, maca nebɣa ad nẓer amek tettwaliḍ addud n uwanek n Tespant i ugdud-is amaziɣ. Yaḍra tefka-s ayen yessutur, neɣ am din am da?
Mi k-urzent tezlagin, ur yelli win ar ad k-tent-ifsin ma ur tent-tesɣerseḍ i yman-ik.
Awal aneggaru ?..
Yessefk ad nxemmel i yiɣallen. A win yufan yal yiwen ad yeqdec kan deg wayen yessen d wayen yezmer, ahat ad aɣ-d-yekk kra sɣur-s. Win i tent-yessexlaḍen ur yessawaḍ yiwet. Tanemmirt imi i yi-d-tefkam azal d teɣmert deg uɣmis-nwen i nessaram ad yidir, ad as-teɣzif tudert.
Yesteqsa-t : Mhenni Xalifi

