Taddart, gar zik d tura

Partager

Tala-Tgana, d taddart. D taqdimt n lqedma, tecfa-d i yilel asmi yerɣa. Aẓar-is, d amaziɣ, yekka-d sennig tillay.

Wid i d-yecfan, qqaren-d belli imezwura n taddart n Tala Tgana, frurin-d seg Udrar At Qḍiɛa seg lɛerc n Wat Jennad i d-yeṭṭfen seg Yizrexfawen seg temnaḍt n Uẓeffun alama d asun n Wagnun terreḍ akkin s At Leɛder d Yiɛeẓẓugen.D taddart akk meqqren deg tɣiwant n Friḥa. Tebḍa ɣef 10 n yiderma: At Brahem, At Jgala, At Mḥend, Ibesɛayen, Ibucuken, Iɛeddiwen, At Yusef, At Ugnun, At Wakli d Yiqejjiḍen.Tala-Tgana, d awal n tmaziɣt. d uddis, deg-s sin yimuren: tala, d aɣbalu, d adeg ideg umẓen waman, ma d tagana, d tagrumma n yisekla d wunan, meḥsub d agama, ɣas akken tura, tiliwa-ines, nqedwant, ta, yečča-tt umadaɣ, ta, yuwi-tt usyax, ma d tiyaḍ grurjent akk. Imezdaɣ, ad tesɛu azal n 2500 d amdan. Amur ameqqran deg-sen, d inuwar; kra niḍen, d ifellaḥen, ma d wiyaḍ, d iminigen. Tala-Tgana, tezga deg Tɣiwant n Friḥa, deg lɛerc n Wat Jennad. Tebɛed ɣef temdint n Tizi-Uzzu azal n 40 n yikilumitren. Tigti n yixxamen-is, bnan s uẓru n tfezza. Abrid ameqqran i tt-icergen deg yiɣir n ufella s iɣir n wadda, yebḍa taddart ɣef sin. Rnu ɣer-s 4 n yiberdan igezmen iderma s uglawi, ttawin seg ugmuḍ ɣer utaram. yal lḥara, tesɛa abrid i d-yessufuɣen ɣer ubrid agejdan. Ɣer tama n ufella, yesburr-as, s tecḍadt-is, ugerram Wenṭaja, ma d Aẓru d Udrar At Qdiɛa, d nutni i as-d-yerran tili i tiṭṭ yebɣan ad tsigg ɣer yilel.Ɣer unẓul, tama tayeffust, d Ajerrar, ijifer i d-yeffɣen seg timiḍt-is, ma d Lmajen d Mleɣni, d agmir n yizuɣar-is. Ɣer utaram, d Timerzuga d Wat Buweɛli, tesburr-asen s yiferr-is. Ɣer ugmuḍ, d Tagersift d Yixerban, zik llan yid-s d atmaten uqbel ad d-srifgen seg uwdef, ma ɣer ugmud n ugafa, d Aɣrib n Letnayen iɣer d-rezzun yimdanen at tnezzut d nniya asmi tedres tgella. Tura, agadez-nni ur d-yeqqim deg-s kra, imi ula d arraw-is ara as-igen leqrar, unagen anda niḍen. Ɣas akken, Tala-Tgana , d taddart, ad tafeḍ deg-s ayen tebɣiḍ: aɣsur n tujjya, snat n leqhawi, tiḥuna, d waṭas n tnufa tideblanin. Tamazna, taɣunt n tɣiwant akked unrar n ddabex. Tla 4 n leǧwameɛ: lǧameɛ n Teɛwint, lǧameɛ n Tqeccuḍt, lǧameɛ alemmas, lǧameɛ n wadda. Lǧameɛ n Tqeccuḍt, d isem-is i d awal-is, deg-s ay gerrwen wat–taddart i uqesser d unecreḥ; zik, deg-s ay neǧren ayen tteḥwiǧen i tkerza; ar ass-a, mazal-t ibedd am uɣudid, yezba i tillay n umezruy. Ma d lǧameɛ alemmas, d netta akk i d ameqqran deg-sen imi ulsen-as lebni deg yiseggasen n 70.Yuɣal i tẓallit d yigerwan imeqqranen n taddart. Tala-Tgana, tennezwa, tennecraḥ, tzemreḍ ad twaliḍ alamma d anda i d-yerra yigli tilist : Adrar n Jerjer, Larebɛa n Wat-Yiraten, Lǧemɛa n Sariǧ, At Yeǧǧer, iɣefdeg n Tizi-Uzzu, Tiqubɛin. Ma tmuqqleḍ d asawen, igli-inek, d Tiggit n Ugni Ucerqi ara ak-id-yerren agdil i wallen-ik. Tura akka, taddart tessemɣer ijufar-is ɣer yal tama, ɣer zelmeḍ, ɣer yeffus, d akessar d usawen, armi tuɣal tenṭeḍ d tudrin i as-d-yezzin: Aẓru d Tmerẓuga. Ma ɣer sdat yiɣzer, d At Jenged ara ak-id-iqablen s yiṣuken-is imaynuten d ubrid n ukerrus i icerrgen gar-as d tin i t-id-iɛeḍsen.

Ali Lounis

Partager