D ass n tilleli, n truẓi n leqyud, neɣ d ass n imeṭṭi d uɣilif ? Tafsut n tirga, n talwit, n yedles, tesaweḍ ɣer 29 isegassen. Tafsut n 2001 berriket, tewwi 126 n yelmeẓyzn tasfel akken ad tidir teqbaylit.
Amecwar d-newwi si 80 ar ass-a d-win i d-yeglan s waṭas n laɛtab d waṭas n wayen ilhan daɣen. Ass-a, ulac win yugin Tamaziɣt. Ikabaren akken ma llan umnen yes, umnen s wayen nessutur acḥal issegwassen aya.
Ayen i ɣef nennuɣ ilaq d win ara d-yeslalen tikta timaynutin di tesfuf-nneɣ.
Aṭas i nezzi nenneḍ ɣef yiwen wawal, ar ass-a ur nezri ma s tidet i t-nettnadi.
Ass-a amennuɣ yuɣal t-tameɣra d cḍeḥ. Nruḥ am wid yettun ɣef wacu i tenguga di 80, ɣef wacu mmuten 126 d ilemẓi. Si tefsut n 80 i d-lulent tikta n izerfan n wemdan, tilleli n wawal d tin n unejmaɛ… Ula d ixsimen n tmaziɣt ufan-d seg umennuɣ- nneɣ sebba i tlalit-nsen, at ičumar d-amedya yelhan di tamsalt-agi. Limer ur nezi leqyud yerra udabu, ur yettilli wegdudan, ur yettilli wayeḍ. Tamaziɣt turew-d ljehd i tarwa-s, terna-d i wiyaḍ.
Ayagi si yiwet n tama, si tama nniḍen, tikta ɣef uselḥu n tmurt i d-ilulen seg umennuɣ- nneɣ,; am timanit, tikta tifidiraliyin…d tid yuklalen leqdar. Tikta n betṭṭu n leḥkem, d tid ara d-yeglun s wallalen ara d-yerren azal i tutlayt d yedles-nneɣ,; ma teqqim Tmurt t aka tella: yiwen udabu, yiwet n tutlayt, yiwen rebbi…
Imdanen yellan qedcen fell-as as-sa d wid iwumi i iban umennuɣ. Allalen n tutlayt d yedles-nneɣ ur zmiren ad qablen wid n tutlayt tunsibt di tmurt-nneɣ. Imusnawen ilaq fell-asen ad arren tamughli ɣer waya. Ma nger tamawt ɣer tamkarḍit n tmaziɣt ad naf ulac d acu i d-nessulli seg wacḥal isseggasen umennuɣ. Tilisa i tutlayt d yedles d wid ara s-yaren ffud iwaken ad tenerni.
Asmekti n tefsut yezzi ɣer wid yemmuten. Idammen-nsen yuzlen hudden tillas gar, si tama tamurt n yeqbayliyen, si tayeḍ,; adabu. Ɣas ma yella yenna-d uselway belli ur yeẓri sseba n twaɣit, wamag, s nnig creɛ,; ulac win ara yefrun tamsalt.
Laɛrac yedmen amennuɣ n yelmeẓyen d wid yugin ad qeblen taruẓi-nsen, ɣas akken tazmert-nsen texsi. Ass-a, ilaq ad dukklen ifadden ɣef tudert n taqbaylit. Amennuɣ agdudan-nneɣ d win ara d-yawin liser d tezmert i teqbaylit. Win iteddun ɣef tidett yessawaḍ.
Mohamed Mouloudj
