« Men ttif taruzi kennu »

Slimane Azem: am wakken lḥeq yettmattet!

Zik asmi tella nniya

Igellil yerbeḥ wul-is

Yella nnif tella leḥya

Kul wa lḥerma deg uxxam-is

Tura mi tzad leqraya

Terwi-yaɣ lεeqliya

Bab-as inneker-it mmi-s

Akka i d lweqt aɣeddar

D imeslayen n yiwet n tallit izegren akud akken ad d-ilin d awalen n lebda, ara d- yaf umdan mi iten-yeḥwaj. Slimane Azem, s taqbaylit timsereḥt, yeẓda isefra wuɣur ttεanin wid yefuden lewqam akked d tmusni. Ttnadin fell-asen medden si tsuta ɣer tayeḍ amer yesen ad qablen acqirew n tudert n yal ass. Tuttriwin i d-yesers Slimane Azem ɣer unnar n tidmi, d tid yetteǧǧan amdan ad yekcem ɣer daxal n yiman-is, ad yemjadel d rray-is akken ad yejbu kra yefren wa d iban kra iεerqen:

Amek wa zzhher-is yekker

Fiḥel ma yexdem s lmul

Acu i ixdem yifker

Imi iεebba s ṭul

I temẓin yekrez uzger

Amek iten yeεlef uɣyul?,

Lbaṭel yemlal yid-s Slimane Azem si zik. D netta i d axṣim-is n lebda. S uḍaḍ yesnaεet-it, yekkes-as aɣumu akken ad d-iban εinani zdat medden. Yemla-yaɣ-d amek i udem-is, yemlaya-ɣ-id iberden ɣef ayeg ilaq a nerwel ma yella ur nebɣa ara ad as-nili i ẓur d tedla:

Ma nettεemid i labṭel

A nuɣal yakk am ṭbel

Kul wa ad ihheggi aεrur-is!

Win yettnadin tidet, win id yesrusuyen idurar n lḥeq mgal tamuḥqranit, ad yaff abrid yasawen zdat-s am wakken id as-yenna Lunis  » Win yebɣan lεaz iyi iman-is/ ad yaff abrid-is yesεeb ». Ula d Slimane Azem ur t-yezgil-ara wenect-a:

I lukan a leqbayel

A neseḥsseb a newzen

Weḥdi i rebeɣ lḥif

Kra n win yettmeyizen

Ma yella lan d irgazen

Ilaq aten yawwi nnif

D luɣa nneɣ iyi ɣaḍen

Amek alrmi I t-ḥeqren

Tetwaεzel yuɣal d rrif.

Lbaṭel ameqran ɣer Slimane Azem, d amur n taqbaylit yettwaksen deg tmurt-is. Temeslayt n taqbaylit yuɣlen d tarbibt. Am nettat am yimedyazen i tt-id iḍefren deg ubrid-agi, tḥuzat tyita, tuɣal-as d ljerḥ ur nḥellu:

Si zikk uqbel Ruman

S kra n lǧens iεedden

Qublent am yizmawen

Massinisa d Yuɣurten

D igelliden iûeḥḥan

Asmi lan di dewla nsen

Ma yella inekr-iten zzman

Mazal ǧǧan-d iẓuran

D iqqimen di lǧerra nsen

Ɣer Slimane Azem, tamuḥqranit d afus iɣeḍlen talsa, d win yesengaren lḥeqq, d win ibeṭṭun gar watmaten, d win yattawin laṣel ɣer yifri. Ulac yir amdan am win inekren lasel-is:

Teẓram yakk a leqbayel

Anwi d mmi-s n lasel

D win yettḥeziben i nnif-is

Naɣ diɣ :

Nefka lεed i lwaldin

ÛÜûut n teqbaylit aḥnin

Fell-as ḥedd ur d –aɣ iɣur

Nɣenna yis la ttɣanin

Lǧil-agi i d-yullin

Di lmux-nsen la yettfur

Neqesdi-t a t-id nesbin

Ay akken bɣun innin

Wi cqa ma ketren lehḍur

Si tama niḍen, taqbaylit ɣer Slimane Azem, ma din tenṭer, sebba diɣ d araw-is am akken i d as-yenna ferḥat:

Tenna-m wesser udem-is

Tzewǧem-d anda nniḍen

Tuɣam tiεdawin—is

Tesmegliz s wallen

Tebeḥbeḥ taɣect-is

Deg yimeṭṭi fel-awen

Ma Slimane Azem si lǧiha-s yenna:

La ttrun ( wid yemmuten) sbeḥ tammedit

Ggumen ad susmen

ɣef iden tɣur ddunit

A teddun mazal ṭṭsen

Wid inekôen tajadit

Acu id asen d yeqqimen

Kra yella yesεa ddwa ala win i yeṣṣren iman-is, yezenz iɣsan-is, ideqqer aglim-is, yesmundel allen-is ɣef tidet yella. Tidet ɣer wid yettmeyizen d nekwa. Yeqqar umedyaz:

I win ur nesεi isem

I wacu yella?

Ay akka i d lhem

Yeqqel d menwela

I limer yefheùm

Tidet d nekwa

ɣer Slimane Azem lebni n tjadit, yeḥwaj lsas ur zmiren ad senquqlen wussan, naɣ ad t-ɣeḍlen ijenṭaḍ. Anti i d tal deg ara d yegem umdan lmut akken ad isaḥi iɣerban ad yenḍen lḥerma ɣef yidles akked d lasel?

Ḥekkun-aɣ d ɣef zik-nni

Nnif uzzal tamusni

D lfahmin d iṣabbaren

Akka ara nqeddem tirni

A nettcewwiq netɣenni

ɣef ayen nnan u d qqaren

La nesefruy nettmeni

Nettawid di leεenni

I d newret seg yemɣaren

Kra yellan zay ad yenefsusi ma din isened umdan ɣef tjadit, ma din ihuder timadit-ines. Timadit yebnan ɣef laεwayed, akked d yidles. Temslayt tella-yas d annar deg ara tennerni wa d teǧǧuǧǧeg. Akka am nekni am yal agdud di ddunit, nesεa tutalayt, yis ara nimɣur yis ara nenerni

Yakk leḍyur mxalafen

Salt-asen ma msawalen

Yal wa amek yettiẓẓif

I dra n waya, cceḥna ad tifsus, abrid ulama yeççur d isananen, aḍar ad yelḥu, akken ibɣu yili leεtab, i yecqan amdan d asiweḍ:

A tala acuɣer ikem urggeɣ

Alxaṭar aεzizeḍ ɣef ul-iw

D ameẓyan ikem furqeɣ

Di lɣeǧba i-icab yixef-iw

Nekk meqqar la d qqereɣ

Ayen yellan deg ul-iw.

Akka i d Slimane Azem, izem n tiza. ɣer ɣer-s men tif lɣerba, ad yettwaḥḥerem di tmurt-is wala ad yefk afus ɣef yisaɣ n teqbaylit. . Ma d lemtel si zikk yella: men ttif taruẓi kennu.

Ait Slimane Hamid