Muḥamed Cami – Timkarḍit n tezlit taqbaylit

Muḥamed Cami, d yiwen n unaẓur i d-yeglan s tekti tamaynut, s wayes yerna deg lebni n yedles amaziγ. Illul ass n 31 tuber 1959 deg yiwet n taddart i d-yefkan irgazen n tmusni d yedles ger-asen Dda Lmulud At Mεemmar akk d ucennay Yidir, tagi d taddart n Tewrirt Mimmun tamnaḍt n At-Yanni. Seg temẓi-s, taẓuri d yedles amaziγ yezdeγ idammen-is. Asmi yesεa 13 n yiseggasen di laεmer-is, yebda yesmeḥsis i rradyu (amaṭṭaf wis-sin), dγa deg yiseggasen n 1972/1973, yebda yecarrew-d kra n tezlit taqbaylit i d-yennulfan, rnu yettnadi sya wesya yettawwi-d tizlatin tiqburin n ccna n teqbaylit. Tizlit tamenzut i ikecmen ul-is  » A yemma Yemma » n ucennay El-Ḥesnawi. Seg ass ar wass, tayri n cna n teqbaylit tettnarni, tettimγur deg ul n Muḥamed Cami. Ul-is yemmal aṭas γer waḥric-agi, am uzal i yejebbed ddkir. Deg tallit-nni ar tura, Muḥamed Cami yewwi-d tikta-s tamaynut s wecraw d wejmaε n kra n wayen icuden γer tezlit taqbaylit. Ass-a yuγal d timkarḍit, yejmaε ayen yugaren 6000 n yimagraden n tγamsa (Articles de presse), yesεa azal n 500 n yiḍebsiyen n ccna n teqbaylit (78 tours, 45 tours, 33 tours), ma yella d tisfifin d isidiyen (CD), yesεa nnig n 1000. Maca leqdic-is ur yeḥbis-ara dagi kan, yessaweḍ ijemeε-d ula d ttawer n yicennayen n teqbaylit. « Llant ttṣawar i d-wwiγ srid γer icennayen,llant tid i d-wwiγ γer yemddukal-iw, llant tid i d-uγeγ γ », d-yenna ɣef waya, uqbel ad yer tajmilt i mass Muḥamed Racid, yiwen n « documentaliste » deg rradyu n teqbaylit (amaṭṭaf wis sin) akk d Xadija Cixi. Di sin ffkan-as-d afus n tallelt akken iwata deg yiseggasen n 80. Muḥamed Cami yekka s temzikenin deg waṭas n tejmilin i yuγalen i yicennayen n teqbaylit ger-asen, Cix Aεrab Buyezgaren, Sliman Σazem, Akli Yaḥyaten, Taleb Rabaḥ, Σellawa Zerrouqi, Σebdelqader Meksa, Zohra… atg

Ma yella d timziknin yexdem, ad d-naf deg-sent aṭas deg temnaḍin n tmurt n Lzzayer am : Aγaram n wegdud n Lzzayer di tmanaγt, deg temdint n Wahran, di Tγardayt, deg Bgayet d temnaḍt uzellagen, deg wexxam n yedles n Tizi-Wezzu d temnaḍin nniḍen. Awal yuzzel aṭas γef leqdic n Muḥamed Cami, ladγa deg yeγmisen izzayriyen, deg tesγunin, deg tilmibizyu, deg imaṭṭafen n rradyu, tis snat tis 3, radyu Summam, radyu Bahja. Cami, yura ula d netta aṭas γef yidles amaziγ deg yeγmisen. Aṭas n yergazen n tmusni d yimyura i yugmen γer-s almi ssawḍen uran idlisen n unadi γef tezlit d cna n teqbaylit. Yefka afus n tallelt ula i yinelmaden n tsedawiyin, wid yesewjaden leqdic n ukayaḍ n taggara n weswir deg weḥric-agi.

Muḥamed Cami yesḥassef aṭas γef imasayen εlayen am tneγlaft n yedles, asqamu unnig n timmuzγa, agraw aγerfan n ugarzu n Tizi-Wezzu (APW), anda yesuter deg-sen afus n tallel, maca ar ass-a ulac win i d-yerran i teγri-s. Maca, Muḥamed Cami yeččur d tabγest swayes yemmuger uguren, yerra tajmilt i kra n win i s-d-yeffkan afus n tallelt, ama d iγmisen, ama d rradyu akk d tilizri mebla ma yettu imezdaγ n temnaḍt n At-Yanni.

Islam Bessaci