Cwiṭ seg tedyanin n zik – Tudert n umdan

Asmi bab ixelqen lerwaḥ, ixelq-d amdan iḥud-as-d kan ɛecrin n yiseggasen. Iseɛdel-it netta d wezgar, d uqjun, d weɣyul akked yibki. Akken ṛuḥent ad fakkent ɛecrin-nni n yiseggasen n tudert-is, amdan yufa-d iman-is ur yeṛwi ara ddunit. Alammi d imiren i yufa iman-is, i as-teɛǧeb ddunit. Issuter i bab n txelqit, ad as-iseɣzef ddunit-is. Yenna-as : “Anɛam a bab ixelqen n leṛwaḥ, nekk tseɛdelḍ-iyi d uzger, d uqjun…nutni segmi ara d-kkren d lmerta di ddunit, tudert-nsen d taberkant, suturen lmut ur tt-ufin. Ma d nekk alammi d tura i as-ufiɣ lbenna, alammi d tura i wwḍeɣ ad xedmeɣ !” Bab n txelqit yerra-as-id : “Nekk ḥekmeɣ s lḥeq, saɛdleɣ-ken akken ma tellam, fkiɣ-awen akk ɛecrin n yiseggasen, wagi ur ttuɣaleɣ ara deg-s. Tura tegra-d kan yiwet, ma yella yiwen deg-sen i iqublen ad ak-yefk cwiṭ si tudert-is nekkini ur d-qqareɣ ara ala. ” Amdan yerra srid ɣer uzgar, yufa-t akken kan i d-inejmeɛ seg uzaɣar si tkerza. Yenna-as : “Amek tettiliḍ ay azger ? Waqila tufiḍ iman-ik !” Azger yerra-d nnehta inna-as : “Berka-k askeɛrer fell-i ttif lmut wala tudert icban tagi. ” Yenna-as umdan : “D tidet ɣur-k lḥaq ! Si ssbaḥ d takerza deg yizuɣar, akken yal ass, yerna ɣer taggara ulac lxir. Ad ak-zlun, ad ččen aksum-ik yerna ad rnun aglim-ik d icifaḍ. I yak tessneḍ awal-a : lemmer ittuɣal lxir, ad yuɣal i uzgar. Akka ara tettwaliḍ ay azgar bezzef fell-ak ɛecrin n yiseggasen n lmerta. D acu-tenniḍ lemmer ad nsuter bab n txelqit ad ak-d-issenqes nnefṣ si tudert-ik, ad tent-rnuɣ i yiman-iw !” Azgar iqbel. Akka amdan issaweḍ tlatin n yiseggasen di tudert-is. Amdan isɛa afud, ixeddem deg yiḍ, deg uzal akken ad isbedd axxam. Wwḍent tlatin-nni n yiseggasen, amdan mazal ur yeṛwi ara ddunit, alammi d imiren i as-id-banen lecɣel. Iṛuḥ issuter i tikkelt nniḍen bab n txelqit ad as-iseɣzef tudert. Am tikkelt tamezwarut, yenna-as-id: “wali ma yella win ara ak-yefkan cwiṭ n yiseggasen si tudert-is?” Amdan ileḥḥu imlal-d aqjun yenna-as : “Kečč ay aqjun Rebbi ur ak-izgil ara, tudert-agi-inek axir fiḥel. Segmi d-tekkreḍ kečč d aseglef iḍ am wass, d tazla akin akka ad tettnadiḍ ma yella wi ara ak-id-iḍegren telqimt ad tekkseḍ laẓ-ik neɣ ad tettnadiḍ deg yiguduyen ma yella kra iḍegren ad t-id-tjemwɛeḍ ad t-teččeḍ. Akka ɛecrin n yiseggassen bezzef ! D acu tenniḍ lemmer ad tesneqseḍ nnefṣ si tudert-ik ad tent-rnuɣ nekk akken ad saliɣ lecɣel-iw ?” Aqjun am uzgar ittwaqenneɛ, iqbel ṛṛay n umdan. Amdan issaweḍ rebɛin n yiseggasen di tudert-is. Lecɣel wa deffir wa, lweqt ittazal ur ifaq ara amek d-yufa iman-is ɣer taggara n tudert-is. Lecɣel mazal ur kfin ara, iččur d amenni, d asirem. Iṛuḥ daɣen ittnadi wi ara as-id ifken cwiṭ n yiseggasen si tudert-is. Ileḥḥu imlal-d aɣyul deg ubrid n teẓgi yuɣal-d iɛebba-d isɣaren, iḥbes-it, yenna-as : “Lɛeslama ay aɣyul ula d kečč ddunit-a ur ak-teǧǧi ara, ur ak-tcuḥ ara. Segmi d-tekkreḍ d lmeḥna, rekben fell-ak, ttɛebbin fell-ak, xas ur tezmireḍ ara ad telḥuḍ, teɛyiḍ, ẓehḍen deg-k mebla ccḥa s umehtaf akken ad telḥuḍ. Neɛlen deg-k, ttawin-k d awal “ay aɣyul”. Ula d tagella-k d tisugar n uɛejmi d yikerri. Bezzef akka fell-ak ɛecrin n yiseggasen ! Ma tebɣiḍ ad ḍebreɣ fell-ak, akken ad tesneqseḍ cwiṭ si lmeḥna efk-iyi ɛecra n yiseggasen, kečč ad tafeḍ iman-ik, ad inqes fell-ak laɛtab d cedda nekk ad kemmleɣ ayen nwiɣ ad t-xedmeɣ di ddunit. ” Aɣyul ifṛaḥ am win i t-id-iselken si tesraft, iqbel ifka-as i umdan ɛecra n yiseggasen si tudert-is. Akka, amdan issaweḍ xemsin n yiseggasen di tudert-is. Wwḍent-d xemsin, amdan mazal ur isteqneɛ ara, mazal ur yeṛwi ara nnɛayem n ddunit, iṛuḥ ittnadi win ara as-id-yernun xerṣum ɛecra n yiseggasen. Ass-nni iffeɣ ɣer teẓgi ad d-izdem isɣaren yufa ibki isteɛfa sufella n useklu. Ittban-d am win yeɛyan, am win terẓa lmeḥna, am win ittrajun kan deg wussan-is. Inṭaq ɣer-s umdan yenna-as : “Aql-ak-id tettbaneḍ-d am win tewwet ddunit, d acu i k-yuɣen ay ibki ?” “Susem kan ur iyi-tezgil ara, lmeḥna deffir tayeḍ… ” “D tidet ! Tudert-ik ur teshil ara di tẓgi. Seg wasmi d-tekkreḍ d anṭag seg useklu ɣer wayeḍ, ad tettnadiḍ kra ara terreḍ ddaw tuɣmest. Adfel fell-ak, asemmiḍ iḥuza-k. Aql-ak-id tekniḍ udem-ik izwi akk si lemḥani, aṭas fell-ak n laɛtab akka ɛecrin n yiseggasen. Yya ad ak-iniɣ ! Efk-iyi ɛecra n yiseggasen si tudert-ik, kečč ad inqes fell-ak laɛtab nekk ad saliɣ akk lecɣel-iw. ” Ibki iḥeznen acḥal-aya, iɛuhden taḍsa, icmumeḥ-d, iqbel ayen i as-isuter umdan. S wakka tudert n umdan tɛedda si ɛecrin n yiseggasen alammi d settin. Ɛecrin n yiseggasen i as-id-iḥud bab ixelqen leṛwaḥ, amdan ad d-ikker d llufan ad ittimɣur ad yuɣal d aqcic, d anubi. Di ɛecrin-a imezwura amdan ad yečč ad issew, ad yurar, ad iḥemmel ad ittu iman-is, ad idder di lehna d tumert. Tudert-is tgerrez imi ulac fell-as uguren. Seg ɛecrin ɣer tlatin amdan ad ixeddem am uzgar akken ad d-iḥelli swayes ara isbedd axxam. Si Tlatin ɣer rebɛin, amdan isbedd axxam ɣur-s dderya, ad ugten fell-as wuguren. Ad ittazal ɣef uɣrum, ad ittɛeggiḍ ɣef dderya-s ɣur-k wa, hemma wa, xdem wa …Lḥaṣun ad iseglaf am uqjun. Si ṛebɛin ɣer xemsin amdan ad t-id-ibdu ɛeggu, ur ittnamer ḥed, ad iberru kan i yimeẓẓuɣen-is am uɣyul, ayen i as-nnan ad yini ih. Si Xemsin ɣer settin, amdan ad t-id-tebdu tewser, tuyat-is ad knunt, udem-is ad yezwi am am yibki. Akka yihi i d tudert n umdan ara iddren settin n yiseggasen.

Ramdane LASHEB