I kečč a Muḥend Azwaw…

I kečč a Muḥend Azwaw d tuzyiwin-ik, adlis-a ad ak-d-yefk yiwen wudem n tmusni, ad ak-d-iqqim d tigejdit ad ak-d-ittales ayen gan d wayen nnan imezwura-inek. Mi ara t-walin medden, amer ad yili win ara d-ak-yinin :

– « Tigi d tiḥkayin n zik-nni, d timucuha n teryel i yes-s ssedhuyen arrac. I wacu d-aɣ-nefεent tmucuha n zik i nekwni s at tura? Eğğ timucuha n zik i yat zik ; nekwni d arraw bbwass-a,ass-a deg irgazen ulin s aggur, rsen deg-s. Ass-a deg yiwet takurt tezmer ad tzebbwa tamdint tameqqwrant deg wesmenγar n tiṭ’ ».

Ini-asen:

-Tamusni tekka nnig teswiεin. Ur ttilit ara ay imedhac d arraci yessedhec uclawa, ismenfayen arelluc aberreqmuc i yiṭij ireqqen neγ wureγ yuli uγebbar.

-Ini-asen:

Ureγ yif arelluc, ulac akw n teqrint gar-asen ; ureγ kkes-as aγebbar ad yiriq. Arelluc cwiṭ ma icellef-it d acellef ad iddegdeg d ticeqfafin tizraraqin.

-Inn-asen:

Awer teḍru yid-wen ay at tura am seklu mi gezmen iẓuran: Di tazwara zegzaw yifer-is, di teswiεt sellaw iḍer. Ttejra melba iẓuran… leqrar-is d tamettant. Awer tilim ay at tura d isekla war iẓuran.

-Ini-asen:

Tamacahutt d ajlal n tmusni. Kkes ajlal iwakken ad-tedher temsirt yellan ddaw-as, acku…

Acku tamusni, ɣas tettabaε lewqat, ur teqqin ara γer-sen s umrar ur gezzmen lemqas. Si tallit γer tayeḍ tettbeddil tussna, tamusni ur tettbeddil ara. Si tallit γer tayeḍ ay yettbeddilen di tmusni d ssifa n sufella, mačči d ixf n daxel.

Maca, taγawsa tis-nat, a Muḥend,mačči d lwert kan, mačči d agwni mi d-zzin leswar. Awan n tmusni d anṭag d tikli γer sdat. Ma tgiḍ-as algam tenγiḍ-tt.

A Muḥend, ur as-ttegg ara algam i tmusni. Anida tt-yessaweḍ lğehd ufud-is tawiḍ-tt; ma s agur eğğ tamusni ad tali s aggur; awan-is d asemḥelleq i ddunit d wayen illan, anef i tmusni ad tessemḥilleq i ddunit.

Taγawsa tis-krad, tamusni a Muḥend d asafu.

D asafu n tafat: eğğ asafu ad ifu izuzef tillas. Tamusni d asafu n wurγu : eğğ asafu ad isserγ ayen irkan, d wayen iblan ur nesεi iẓuran. Eg-as d asaber γef ayen yelhan deg berdan d amsebrid mačči d amneṭran.

Tamusni d asafu: wa yettak-it i wa, iwakken ad yezg dayem yeεla, urğin yettendella neγ yulwa neγ iqqim am γerrus di tesga.

Ḥedreγ yemmut umγar aneggaru d-ittawin abrid n tmusni. Nebbwi tafekka-s γer uẓekka ideg ara yenṭel. Mi nerra akal fell-as nuγal-d, nettmesmuqal am wi isrεen la d-ittakwi.

Inḍel usafu gar-aneγ i seg d-nettagwem tafat. Ass-n, a Muḥend, i k-id-mmekti&#947,; i as-nnigh :

– Ay imεezzan n yiibbwas, γurwat ad tuγalem d ineḥyaf n kullas. Si tmusni d tmuγli taγezzfant, d tulya bbul d leεqel. Mmktiγ-k-id, mi d mmektiγ akw… tisutwin ara d-imlen.

Amusnaw aneggaru nenṭel-it, dγa nenṭel yid-s tamusni ?

Ulac tijmuyaε d igrawem ideg ara tḥefḍem tamusni akken tt-ḥefḍen imezwura-nwen. Tura tamusni tuγal s idlisen.

Deg-mi iy-uriγ adlis-a i keč&#269,; a Muḥend, d tezyiwin-ik, ad ak-d- iqqim d tigejdit i usenned, d tigejdit i lebni.

Mouloud Mammeri (poèmes kabyles anciens)