Ad nettu iḍelli, ad neckunteḍ deg ass n wass-a akken ad nheggi azekka. Ilaq umud n tebɣest akken ad yuɣal wakud d allal gar ifassen n umdan. Win izmren i wannect-a iga asurif meqqran ɣer tusna n lesrar n ddunit. D acu i d lawan, amek yedda umdan yid-s? D tuttriwin iceɣben amdan di yal tama n ddunit di yal tagnit di yal lawan. Yenna Lunis:
Kul lqern yurǧa lehna,
Waqila abrid-is yenneḍ.
Kul mi ara yekfu usseggas, nettmbudu wayeḍ yifen win yezrin. Di yal tallit di yal tamnaṭ di yal timetti akka i yella lḥal. Lamaεn d acu-t wakud–agi wuɣur nccud asirem-nneɣ naɣ asḥisef-nneɣ? Yeqqar » Paul-Jean Toulet: « akud yettεeddi. Ah! limer nezmer aten-wali amek yettezririg, yettenser gar iḍuḍan-nneɣ. Limer nettmeyiz kkud di tilawt yetteεeddi, nekni nedda yid-s. « . Amdan iccud ɣer wakud. Yezga d tadla deg yimi n lawan. Deg uḥric–agi yenna Lunis:
Lwaqt yettεeddi
Nekni nettawli-t
Muḥal a d-yezzi
Laεmer yattawi-t
D acu i d lḥal? D acu i d lawan? Amek ara d-nenser i tuccar-is ? D tigi i d timsal i iceɣben imeyyazen deg asmi i d-yexleq zzman:
Aggim-a yebda s traḍ
Icuba wid iεeddan
S uɣurar yesnerna fad
Ttmeǧǧiden wid yelluẓen
ṣwab mi nɣil a d- ibedd
Assa deg-s ur d yeclig ḥedd
Yenerna lbaṭal ɣef lefsed
Amek aken?
Tikwal amdan yettru, yesḥisif ɣef lwaqt yezrin am wakken kra yellan deg tbḥat n yiḍeli yelha yezḍi. Am akken kra akk εzizen yeffer deg uciwi-s u yebleε yid-s. Tasa-s tettru ɣef yiḍeli, tettmeni amer ad d-yuɣal. Lamaεna deg yixef–is, yura leɣrur, imi yeẓra belli ayen-nni d awazɣi :
Susem ay ul-iw i d-yettmektin
ayen akken i iεeddan, yekfa.
S wurfan yettwali belli akud d netta i d sebba n uhudu n kra yebna, n kra yasarem, n kra wuɣur yezdew lebɣi-s: « Aṭan n temẓi d ussan » i immeǧed Maεtub s wurfan. Tikwal diɣ,; yettban am wakken deg yifer n lawan i yezdeɣ udem n talwit, dɣa d lǧera n wanect-a nettqelib ɣef lwaqt ajdid, win ara d-yesersen lebɣi ɣer irebawen-nneɣ:
Ah ya lwaqt ajdid
Aya-d ɣefra-nneɣ
Ad as-nefk i umɣid
Amḍiq gar-neɣ
Ger imeṭṭi ɣef yeḍelli, d ufilet ɣef uzekka ara t-yiffen, allaɣ yemlleli. Amdyaz yenna:
Ul-iw la yereggel i ujdid
Yerna yeɣunza aqdim
Azekka mazal-it bεid
Iḍelli yedlit lɣim
Ass n wass-a ikkecmit sḍiḍ
Yegul di tasga ur yeqqim
Ihi am wakka nettwali akkud d rreḥba n wallaɣ. I tidet, d kra yellan i-yettfaten, nekni nettεuddu d netta i yettεeddayen. Daymi tuzma ɣef lawan tella. Daymi yedda usḥisef di later-is :
Saḥa ya lwaqt aɣedar
Win id aɣ-yeserwan lhem
Me nesber neẓra nenṭar
Me neḥmeq neẓra neḍlem
Ur- aɣ yenfiε ma nehder
Ur aɣ-yenfiε ma nesusem
Kulyum fellaɣ d aḥebar
Amek akken-nni ara nexddem?
Ay ansi i d as-yekka, ad yaf iman-is yettwerhen gar lemwaj-is. Ur yezmir ad ibeddel iḍelli, ur yesεi tazmert ad iwehi azekka, ur yesεi lqedra ad yeseḥbes ass-a. Ussan la zerben ḥemqen id-yenna Matoub. Urar n wussan d amcum. Yenna umedyaz:
Ay ass-a anida a terreḍ
Iḍelli andi id-tegriḍ
Azekka ansi ara d-taseḍ
Deg uslazkka-ik id-tenejliḍ
Mi tneɣlem d iεamuren
Amezruy i wen-nsemma
Cubaɣ-ken ɣer ikufan
Irden-nwen d tilufa
Ur ttenɣasen ur ttfakken
Acḥal teččam deg qeǧǧa
Akka, id amadan akka i d lawan. Wa yetccekib deg wayeḍ. Awal annegaru? Am wakken id as yenna Maεtub:
Yenεalbuk a lḥif
I d aɣ-yeǧǧan di rrif
Ur nezmi -ara!
Ait Slimane Hamid
