Ddurt yezrin, tasbeddit Tiregwa deg Canada terra tajmilt i yiwen ger tgejda n tmedyazt d ccna Aqbayli, Sliman n Lamara n At Wali (Azem), i aɣ-yeǧǧan ass n 28 Yennayer 1983 di Moissac (Midi-pyrénées, Fransa). Ahil n tejmilt-a yebḍa ɣef sin yeḥricen: aḥric amenzu yella-d s yiwen usarag-askasi akked usdawan Dr. Hacène Hirèche i d-yusan seg Paris. Mas Hirèche, i yellan d aselmad n tutlayt d tɣerma Tamaziɣt deg tesdawit Paris 8, yesfehem-d daken Sliman Azem d amedyaz ameqqran yecban Si Muḥ U Mḥand. Deg usarag-is, i d-yellan s Teqbaylit akked Tefransist (acku llan imferǧen Ikanaditen ur nellin d Imaziɣen), yexdem-d yiwet n tesleṭ s wazal-is ɣef tudert n Sliman Azem, d tmuɣli-s ɣer ddunit s umata. Ilmend n wannect-a yeddem-d yiwet ger tezlatin n unazur, tin yellan d tamenzut : “A Muḥ A Muḥ, kker ma tteduḍ ad nruḥ !” . Yesfehem-d s yis, aṭas n tɣawsiwin ladɣa amek lɣerba tejreḥ ul n Dda Sliman seg wasmi yegzem lebḥer, netta mazal-is d ameẓyan. Amek ɣur-s taɣiwant n Lezzayer i ɣef zzin lebḥur, i ɣef yettɛasa weqbayli Sidi Abderreḥman, tif Paris i yḥekem fell-as amzun tesɛa leḥruz, anda yeḍyeq wul-is deg Miṭru s daxel uderbuz. Deg usarag-is, Mas Hireche yesfehem-d daɣen belli Sliman Azem yella d nnbi, acku icar i waṭas n temsal id yeḍran ɣer sdat, iḍerrun aka tura. Amedya, asmi i d-yenna: Zik d Rrus d Marikan, tura yerna-d Ccinwa, deg iseggasen n 60, ulac win/tin, ɣas ger imusnawen imeqqranen tdamsa neɣ n tsertit i yettwalin belli awaɣzen (Dragon) n Ccinwa atan ad ileḥu. Daɣen, yesfehem-d, belli Sliman Azem yemeslay-d, uqbel umusnawen n tadamsa n umaḍal akk, ɣef uɛebbuḍ d timeti n usuder (consommation) akked yedrimen (monétarisme), … i yeṭfen tura, akken nezra, amur ameqqran deg tuddert n yimdanen. Asarag-a, i tzemrem ad twalim deg wesmel n Tiregwa (www. tamazgha. ca deg tigezmi isaragen), yetebeɛ-it-id uskasi anda kra s wid/tid id yusan seqqsan amsarag ɣef wayen ur d-yebdir ara neɣ ur d-yesefhem ara ugar ɣef Dda Sliman. Amedya, yiwen yenna-d amek yettwali Sliman Azem tamsalt n Ddin. Dr. Hireche yenn-a belli Sliman Azem yummen s ddin n lejdud, s iɛessasen, s ddin n talwit war amenɣi i aɣ d-yusan seg wacḥal n leqrun-aya. Mačči am ddin yellan aka tura am tneslemt tadasla (tadugmatit) i aɣ d-yusan seg tama usamar alemas, tin i yessawalen ḥaca i lmut, tamenɣiwt, war asirem d war-tuddert s umata. Uqbel ad yebdu usarag-a, yella-d ussenzer n yiwen usaru n Ahmed Djenadi, anda i d-yesehḍer weltma-s n Sliman Azem: Nna Ḥeǧǧila. Syin akkin, tella-d yiwet n lwaɛda s seksu, sfenǧ d lemsemen, d-hegga Masa Adil Hedjila. Tella-d daɣen temzikkent n tugniwin, imagraden n yeɣmisen d yidliden ɣef Sliman Azem. Sakin d abrid ɣer wuxxam umezgun, Le Château n Montreal. Din, yella-d weḥric wis sin n tejmilt s yiwet n tmeɣra. Wid d-heyyan tejmilt-a, xemmen i yimawlan i yesɛan igerdan mezziyit, dakken tella-d tɛesast (garderie) i warraw-nsen, i waken ad walin tameɣra akken iwata. D tamekfaḍut (animatrice) Adil Hedjila i d-isɛeddayen wid/tid ara yettekin deg tmeɣra-a. Yal tikkelt ad tɣer, s teqbaylit ifazen, ibruyen deg tmeddurt n Sliman Azem d kra d-yenna. Ahil yebda-d s snat n tulas n Montreal i d- yecnan Tamurt-iw ɛzizen. Tebɛen-d warrac uɣerbaz n Tmaziɣt n ACAOH (Ottawa-Hull). Inelmaden n tneɣrit (classe) tamezwarut, cnan-d tizlit “Aḥewtiw akked twekka”. Ma yella d inelmaden n tneɣrit tis snat, ccnan-d tizlit “A wid ijebbden leqlam” Syin terna-d tmedyazt n Ottawa, Masa Farida Eldjama, s sin icewwiqen i d- teddem seg tezlatin n Sliman Azem, “Ay aɛessas n tala” akked “A Muḥ A Muḥ”. Icewwiqen-is ǧan akk imferǧen war-ṣut, am Dr. H. Hireche, id yennan: “Fiḥel awal, dayen isewhamen, ur yezmir bnadem ad yinni acemma dakken ulac imeslayen i yes nezmer ad nsebgen cbaḥa n usewwiq-a id yesemlalen sin izamulen n tutlayt d tɣerma-nneɣ: Sliman Azem d Ṭawes Amruc” Tuget icennayen i d-itebɛen Masa Farida Eldjama. Yal yiwen yewwi-d snat seg tezlatin n Sliman Azem. Icennayen-a d : Salah Ait Gherbi, Rezki Grim, Mohand Lɛid Deflaoui d tarbaat-is, Massi, Hakim Kaci, Rafik Abdeladim, Rabah Kadache, Smail Hami, Mourad Itim, Farid Dekkal akked Zahir Ouali, i yellan netta d Rabah Rihani, d wid id isuddsen Lurkistr id heggan s wallus (répétition), n acḥal n ledwar/imalasen ɣef tezlatin n Sliman ad cnun tuget inazuren id nebder ya kan. Mi tnessef tmeɣra-a i yeṭfen azal n 3 swaya d uzgen, yella-d usteɛfu n 15 n dqayeq. Deg tuɣalin seg usteɛfu, amedyaz d wergaz umezgun Hacemess, yeɣra-d yiwen uḍris s wazal-is, anda id yesehder Sliman Azem seg akkin i tmeqqbert. Ayen id iteddun d cwiṭ kan n tukkist seg uḍris-a ɣezzifen mačči d kra: “Yesgunfi yiḍ di tala igenwan teres-d tsusmi. Terfed talwit asefru di sṛaya tuǧwed aɛwin i wawal id uznen igenwan d tareẓaft i ddunit. D iṣeggaden n tafat id yugmen urawen n tiẓeṭ, seg teɛwint n tafukt wwin-d yid-sen izir n |Teqbaylit…. Tutlayt I yes ara teḍwi tṣebḥit. Di tiqit n waman id-yersen deg igenni id yedda, si temlilit n tafat d nda id-lul tislit n wenzar yefkan aẓaṛ i tudert n cbaḥa iṛeṣṣan lebɣi-s deg akal n lejdud. D akal n lejdud i yifkan addud, deg rebbi n tmurt n Leqbayel uɣaɣ-d aẓaṛ. D lbaḍna yeṣṛen igenni, i yesgmin taraw aken yerfed uleclac yesemɣin d asawen. D anza n wid yezwaren i yezzuznen tili-w, aken yettawi waḍu lebɣi d usirem n idurar ibedden s nnif, zzin aɛrur i ẓẓuṛ n leqṛun. D Agni ggeɣṛan iyi-d-iṛeḍlen takkemmict n wakal id-yuǧwen tafat i tudert-iw. D Agni ggeɣṛan iyi-d-yeḍṣan mi id-ldiɣ allen-iw ɣer tagara unebdu, ass n 19 di Čuṭember 1918” Deg tagara n tmeɣra, rsen-d akk icennayen, d imedyazen anda id cnan akk yiwet n tezlit n Sliman Azem. Yella-d daɣen aselkin usnummer i yal yiwen/t i yettsekan deg tejmilt-a. I wesmekti d Mas Karim Ighil, ameskar n tmezduɣin n tkubanit Sutton di Montreal, i yellan d aspunṣur n tejmilt-a. Ɣef tejmilt-a I yesferḥen akk wid/tid id-yusan, Mas Naser Uqemmum, aselmad n Tmaziɣt deg uɣerbaz n tiddukla INAS, yenna-d: “Tajmilt-a d ayen ifazen maḍi, ladɣa i dderya nneɣ id yekren di Canada, i waken ad zren d acu-ten izamulen-nneɣ, u Sliman Azem d yiwen seg-sen”.
Racid At Ali Uqasi,

