Annect d ayen i yeswehmen ilemẓiyen ladɣa i yesran ad slen i umaṭṭaf-nsen, maca daɣen ad ḍefren isallen ineggura n temnaḍin n Bgayet skud ala win n Ssumam i ten-id-yettawin s wugar n tazzla. Rnu, aɣilif-a n tuṭṭfa n lemwaji n rradya-ya inuḥ seg wayaqeddac. Ma nemmeslay ɣef tɣiwant n Ayt Smaɛel i iggugen (ibeɛden) s wazal n 60 n yikilumitren ɣer usamar-anẓul n waɣir n Bbayet, imezdaɣ-is d wid umu yettwaffer yimesli n umaṭṭaf-a deg teɣzi n wass. Yettusemma, ur ssawaḍen, s wallal i bɣun ɛerḍen, ad d-ṭṭfen asɛeddi n wahil-is war iɣilifen igeɛmura d urxerxec yizizen-nni yessefqiɛen. Ad d-neg ugar n usegzi i uneɣmis, dakken ayen i d-yernan ugar n usiḥissif i yimezdaɣ n Ayt Smaɛel, d mi ssawaḍen mebla uguren ad slen i yimaṭṭafen nniḍen, am umaṭṭaf wis sin, amezwaru d wis kraḍ, akked win n Seṭṭif, ma d win n tama-nsen n Ssumam alama ɛyan deg uqeɛɛed, rnu werǧin tezdig am wakken yezmer walbaɛḍ ad yegzu awal. Ma d win n Tizi, akken teqqar tenfalit: ruḥ anig i ak-nniɣ. Ɣas ma taggara-ya kan, yefka-d uneɣlaf n teywalt, mass Ḥamid Grin, awal n asirem dakken sey-a ɣer yimal iqerben ad yettwazuzzer umaṭṭaf-a n Ǧerǧer ɣer ddeqs n twilayin. Aredmani, ɣas ma araǧu n yiɣermanen n temnaḍin-a yettwaḥeggzen deg tmaḍlarant yewweḍ s aḥdid, maca asirem n unuḥ n umaṭṭaf n Ssumam mettwal Idurar n Udrar n Fad ed Takkuct mazal-it ibedd ɣas s lḥir, skud aql-aɣ deg tallit ideg ineɣmisen n tamiwin ttwasmenyfen sɣur medden.
I usneɣmes kan, amaṭṭaf-a n Ssumam ilul mraw ed tẓa (19) n yiseggasen tura ɣer deffir, yettusemma deg 1996, s lebɣi n udabu alemmas n Lezzayer tamaneɣt. Maca ar ass-a ur yelli wayen i d-ibanen deg-s d tiẓin ɣer sdat ladɣa deg wayen yerzan ttawilat n usiweḍ, wamma ahil n wussan nezmer ad d-nini yettɣentir cwiṭ seg wass ɣer wayeḍ, mačči ala di remḍan. Akken i d-yeqqar wadeg internet n umaṭṭaf-a, aneggaru-ya yettceyyiɛ zun lemwaji-s s yinzizen n 300 n yikilumiṭren, wanag ar tura yerwa usenqeḍ yisalli-ya skud ula d kra n yimeḍqan n waɣir anda yettwaẓẓa umaṭṭaf-a tezga d tunẓirt tuṭṭfa-ines iwennɛen, tesḥissif deg yiɣermanen i d-yessuturen ad d-rren yinesdabuyen i tsutriwin-nsen. « Nekk sgumaɣ ad fehmegh amek ssawaḍegh ad d-ṭṭfeɣ ugar n xemsa n yimaṭṭafen nniḍen n tmurt war acxerxec maḍi, ma yella d win n Ssumam, win n twilayt-iw, yuɣal d awezɣi ad as-sleɣ seg taddart-iw ala ma ɛeddiɣ seg Lberǧ n Mira akkin ». Aya yenna-yaɣ-t-id yiwen n yilemẓi seg Ayt Smaɛel. Seg tama nniḍen, ɣas ma yella ufran tikwal gar yifassen n uɣerman, mi inuḥ dɣa umaṭṭaf-a iɣef nettmeslay ula deg ugensa (satellite) iseggasen-a yezrin, maca allal-a iban-d yeẓẓay ɣur kra, yeggug ɣur wiyaḍ, ma neẓra belli ala deg uxxam i yezmer yiwen ad as-isel s udimu-ines. Rnu tella yiwet n taluft mtanwan fell-as aṭas n medden, tin i d-yeqqaren dakken ableɣ (volume) n umaṭṭaf n Ssumam din yenqes ma nga aserwes akked umaṭṭaf amenzu neɣ d wis kraḍ s tefransist. Ɣef waya, ad gen amliḥ wid terza taluft lemmer ad d-gren iman-nsen ad frun aɣilif-a n tuṭṭfa n umaṭṭaf n Ssumam, n waɣir n Yemma Guraya, deg kra n tɣiwanin, am tin n Ayt Smaɛel dɣa.
Mhenni Xalifi
