NEWARA – Tigejdit n Ccna

Newara tecna γef tmeṭṭut, γef tayri, γef temsalt n tmaziγt, γef tmurt d yizerfan n wemdan, yerna mebla akukru, tekcem annar-agi n tẓuri s tefenṭazit. Tebda d tameẓyant di radyu n teqbaylit n tmurt n Lzzayer deg useggas 1960.

Aẓar-is n temnaṭ n Iεeẓẓugen, lwilaya n Tizi-Wezzu, tlul ass 15 γuct 1945, isem-is aḥeqqani Ḥamizi Zahya. Tettidir akk d imawlan-is di Lqesba di Lzzayer tamaneγt.

Asmi tella meẓẓiyet, Newara tessarem ad tili d tamεawent n tujya, maca lmektub yura akken nniḍen, imi yewwi-tt d webrid nniḍen, abrid n ccna. Deg useggas n 1963 tebda Newara tettḥelli-d amḍiq-is ger inaẓuren imeqranen n ccna, tazwara-ines di tedwilt n warrac imecṭaḥ n Abd Lḥamid Bali anda tecna tizlatin, gar-asent “afus n lεembar», syen di tedwilt nniḍen “music hall” n Ṭaleb Rabaḥ anda i d-tbeggen iman-is s ṣṣut-is εlayen, yeswahmen aṭas n yemdanen yesnen azal n wayagi swayes i d-tejbed tamuγli imusnawen imeqranen n uẓawan yecban Crif Xeddam.

Crif Xeddam mi iwala tazmert tekseb Newara di ccna, ama deg wayen icudden γer ṣṣut-is neγ γer taγult n wamek tcennu, iwelleh-itt akken ad tecnu. Nettat tquder tikti is d-yefka Crif Xeddam i yellan deffir-s s lmeεawna meqren, ama s imeslayen ama s uẓawan ama s iwellihen, s waya tenjer abrid-is di tẓuri almi d-tufa iman-is di lebḥer lqayen, zeddigen n ccna.

Di tagara n iseggasen n1960, Newara tecna d waṭas n icennayen yesεan azal meqren i tẓuri tazzayrit am Mğahed Ḥamid, Ben Muḥamed, Ḥsen Σebbasi, Ḥsen Mezani, Mhenni, Maεtub …. atg.

Nuwara ur teḥbis ara deg unnar-agi kan n ccna, tekcem annar nniḍen n tẓuri wagi d amezgun. Deg useggas 1969 turar deg waṭas n tceqqufin umezgun di radyu n teqbaylit ar yidis n Mhenni, Acruf Yidir&hellip,; deg useggas 1970 tesεa tadwillt iwumi tsemma “urar n lxalat”.

Newara tcennu s tayri, tḥemmel aṭas acewwiq, akken tḥemmel daγen tacennayt n teqbaylit Wrida deg yiseggasen n 50 ar 60. Ger tezlatin tecna “win εuzzeγ yeğğa-k iruḥ», “a tin yuran deg yixef-iw”&hellip,; ma tid tecna d Crif Xeddam a naf “nemfaraq ur nemxemmam», “ula d nek yuεar ad ttuγ»,… mebla ma nebder-d tizlatin nniḍen imi timkkarḍit-is d tamerkantit, ulac acennay ur nessarem ara ad tecnu yid-s, s leḥdaqa-ines teṣṣaweḍ a d-teslal assaγ iğehden gar-as akk d wid tt-iḥemlen.

Deg useggas n 1967, tebda txeddem timeγrawin n ccna d Crif Xeddam deg waṭas n temnaḍin n tmurt n Lzzayer, a d-nebder Lzzayer tamaneγt, d temdinin yecban Wahran, Tizi-wezzu, Bgayet, …dγa tameγra-ines taneggarut texdem-itt di temdint n Tizi Wezzu deg useggas 1996 anda d-usan d luluf n yemdanen akken ad walin tameγra-yagi.

Ussan iberkanen i tedder tmurt n Lezzayer tagara-yagi, Newara tḥuza-tt aṭas temsalt-agi, ladγa timenγiwt n unaẓur ameqran Maεṭub Lwenas, imi yella d yiwen ger wid tḥemmel nezzeh, yeğğa-yas-d yiwen yilem imi tḥus s waṭas, ur tezmir ara ad twali ula d aẓekka anda yettwanṭel. Nezmer a d-nini d akken tuget n yinaẓuren neγ yineγmasen d imaγnasen yeγlin d asfel γef tugdut d wid tessen, d wid tesεa assaγen, ayagi yeğğa-d deg-s lğerḥ d ameqran.

Newara d yiwet n tmeṭṭut i iḥemlen, neγ yekkaten aṭas γef tmaziγt, γef tlelli, γef izerfan n wemdan sumata. Tizlatin i tcennu d ayen tettḥussu, d ayen tettidir d wayen tessaram.

Islam Bessaci