Zrin rebɛa n yiseggasen seg tmecreḍt taneggarut i tga taddart n Tizi Tlakh, i_d yuzgan rrif n Tewrirt Musa Weɛmar, deg Lɛerc n At Meḥmud. Aseggas-agi, s lmendad n yimsewqen n taddart, nnejmaɛen imezdaɣ, heggan-d timecredt n hertadem.
Taṣebḥit n wass-nni n lǧemɛa, nerza ɣer Tizi-Tlakh, nufa aṭas n tkerrusin, i d-yusan berra n Tizi Uzzu, aṭas n yimezdaɣ i illan berra, usan-d ad ḥedren i tmecredṭ. Tuget deg-sen, unagen, ffɣen taddart di lgirra-nni mi tt-isedrem lɛesker akken i aɣ-t-id-yenna Hmed At Lewnis neɣ Matoub Ahmed : «Aql-aɣ nemlal-d, aṭas n wid ur ẓriɣ ara acḥal aya, ass-a tessemlal-aɣ-id tmeccreḍt macci d lǧanaza. Nekni, taddart ffɣen akk, ffɣen di lgirra-nni, asmi i tt-hudden lɛesker». Xas akken taddart d taqrart, mezziyet, ulac deg-s aṭas n yimezdaɣ, acu kan wid d-iqqimen ṭṭfen deg leɛwayed n lejdud. Ɣef tmecreḍt n tikkelt-a, yiwen n uɛeggal seg yimsewqen taddart, Akli yenna : «timecreḍt d lḥaǧa i d-ǧǧan lejdud, niqal nxeddem-itt yal aseggass, mbeɛd neǧǧa-tt kra n yiseggasen. Ssebba d kra n wuguren tettidir taddart. Tikkelt-a, nenna-as ur ilaq ara ad tt-neǧ axaṭar ma deg yella neǧǧa-tt, nuggad ad aɣ-ruḥent terkizin n taddart. Timecreḍt d yiwet seg terkizin ɣef i tbedd tmetti n leqbayel. Ihi, nemcawar nekni s yiɛerḍiyen n taddart, nenna-as issefk ad nexdem timecreḍt am watmaten-nneɣ n Tewrirt Musa Wewɛmer , nenna–as, ilaq ad nexdem timecreḍt weḥd-neɣ. Asmi nennejmeɛ s yimsewqen n taddart, neṭqen-d kra, nnan-d ilaq ad d-nerr timecrepdt n lfuruḥ. Yal lweqt s tmecreḍt-is. Timecreḍt n lfuruḥ, d acu-tt ? Mi ara yesɛu yiwen lfaṛḥ ittseddiq i taddart, mi ara d-njmeɛ lfuruḥ-nni akk n sadaqa ad d-nessiwed azgar neɣ sin, nxeddem timecreḍt n lfuruḥ. Tagi n wass-a, d timecreḍt n ḥartadem, nxeddem-itt i lmend n tfellaḥt, nessutur di bab igenwan ad d-tili saba, ad d-tessew tmurt, ad issebɛed tixessarin imi d lawan n lɣella n uzemmur. akken ad iḥareb ɣef yimezwayen. Timecreḍt d tagnit deg ttemlilin imdannen. Ass-agi, llan agad ur nwala ara seg tmecreḍt taneggarut, d tagnit ihi deg ara ad nemmwali, ad temlil tasa d way turew…». Si tama-s, aselway n tɣiwant n At Meḥmud i d-yerzan ula d netta ɣer Tizi-Tlagh yenna : «Usiɣ-d ɣer Tizi-Tlakh s lfarḥ ameqqran, am iterrasen-nniḍien, usiɣ-d mačči kan imi lliɣ d aselway n tɣiwant. Nekk seg wid ittḥaraben ɣef wansayen i d-ǧǧan lejdud, ferḥaɣ aṭas s ccɣel-agi i xedmen Wat Tizi-Tlakh. Timeceredt, deg-s i tettemlil tasa d way turew, tesnernay tagmat. Akka ttwaliɣ, imezdaɣ n tudrin-nneɣ, uɣalen ɣer leɛwayed n zik, d ayen igerzen aṭas. Akka nwala ass-a, aṭas i d-yusan si berra akken ad ḥedren, ad mlilen d wid-nsen,. . ». Si tama-as Mehrez, yiwen n yilemzi yenna : «Nekk ferhaɣ s tmecredt-agi; d tagnit n lfarh , mlalen akk imezdaɣ, usan-d si yal tama, Aql-aɣ s yilmezyen nefka-d ula d nekni afus, nqeddec ayen iwumi nezmer». Ma d Massa Khorsi, yiwet n tmeṭṭut n Cahid tenna : «Timecreḍt, tella si zik n zik. Jemmɛen-d lwaɛadi n lfuruḥ : win uɣur yerna uqcic, ad iseddaq, win i d-yewwin tameṭṭut neɣ win isɛan kra n lfarḥ ad iseddaq i tejmeɛt. S yisurdiyen n lfuruḥ, ttaɣen-d timecreḍt. Zellun akraren neɣ izgaren. Ittusemma d asfel akken ad d-tili talwit, akken ad d-iwwet ugeffur, ad tili saba. Ifraḥ umeẓyan, ifraḥ umeqqran am lɛid tameqqrant» . Akka i t-id-nnan wid nesteqsa, ansay n tmecredt d yiwen unsay i yellan seg zik, d asfel akken i t-id tenna temɣart i nesteqsa. Asfel, akken i aɣ-t-id ssfehmen imusnawen, ixeddem-it umdan yal tikkelt deg ara isbedd kra d ajdid , ama d axam, ama d lǧama, ama d abeddel n useggas neɣ n tsemhut (saison) am ḥartadem. Issaram ad ibnu ɣef wayen zeddigen am wasmi i d-tebda ddunit, kullec ibda d ajdid, d azedgan. Qqaren-d, amdan mi ara ixdem asfel, issazal idamen am wakken d ddunit tajḍidt ara d-ilalen. Asmi d-texlaq ddunit, bab igenwan ixelq-d irebbiten. Wigi ur ssawḍen ara ad ḥekmen alammi uzlen idammen, alammi inɣa, issazel idammen n kra n lerwaḥ. Tamcahut n usfel, deg yal tamurt amek i tt-id-ttawin. Wa ihedder-d ɣef tlafsa n sebɛa iqerray, wa ihedder-d ɣef yiwen leɛǧeb izedɣen lebḥur…atg Timecreḍt, tesɛa azal ameqran deg tudert n yiqbayliyen. D tagnit ideg ttemlilin yimdanen, ideg, imezdaɣ ttakken-d rray-nsen, ttemjadalen d wiyid mi ara nnejmaɛen ɣef tmecreḍt. D tagnit ideg lemden tugdut : lemden izerfan-nsen wala ayen i d-yewwi ad xedmen. Si tama-nniḍen, timecredt d tagnit ideg tettemlil tasa d way turew, d tagnit ideg tettnerni tegmat , ttiǧhiden wassaɣen gar imezdaɣ . Timecreḍt tessmektay-d, temmal i yimezdaɣ n taddart yal yiwen, d aẓawali neɣ d bab n cci d akken isɛa amur. Zik, akken ibɣu tili taddart meẓẓiyet neɣ meqqret ttgen akken timecreḍt. D lɛib ɣef taddart, ɣef imsewqen ma ur xdimen ara timecreḍt. Qqaren-d d ’’tamsalt n nnif’’.
R. L.

