Ait Khir – Lexsas deg waṭas n yiḥricen

Taddart n At Xir yellan deg tɣiwant n At Xellili yetabaεen ɣer dayra n Meqla&epsilon,; i yebεen azal n 60 n likilumitr ɣef temdint n Tizi Uzzu. Ha-tt-an la tettidir lexsas deg waṭas n yiḥricen d yisenfar yemxallafen n tudert tatrart. Taddart-agi, tettwassen aṭas s urmud n ufexxar, imi azal n 70% n yimezdaɣ-is d win i d aɣrum-nsen. Maca taddart-agi, yura deg unyir-is lḥif. Ar ass-a n wussan tettemririɣ deg txerxert n wuguren d yiɣeblan. Deg tazwara, ad nebder aɣbel n waman n tisit, imi ttuɣalen-d waman yiwet n tikkelt i 15 neɣ 20 wussan xas akken taddart-agi, tesfayed-id s yiwen n usenfar i yesneqqsen taεkumt i yimezdaɣ. Maca, azal n useggas-aya seg wasmi i d-yeffeɣ usenfar-a ara d-yawin aman n wasif ɣer taddart-a, ur iban yiɣef-is. Ma d aɣbel wis sin, d win n twenaḍt; imi taddart-agi, tezga txeddem tiwizi n usizdeg-is. D tidet deg tlemmast, zeddiget dayen kan, maca deg ubrid aɣelnaw wis150 yettawin ɣur-s, d tawaɣit. D ayen yeğğan imezdaɣ-is, ad gren tiɣri u ad ssutren deg wid teεna temsalt, aseḥbiber ɣef twennaḍt n taddart-a, gar-asen: axxam n tɣiwant, dayra n Meqlaε d tiddukliwin n twenaḍt. Ad d-nader, daɣen, aɣbel n lgaz n tmedint, imi nnefṣ n taddart-agi tesεa lgaz, ma d nnefṣ-niḍen ur yesεi ara. Ula d aɣerbaz amezwaru “At Lexmis” yellan deg-s ur as-wwin ara lgaz, yerna d tagrest ara d-iteddun. Aḥric n yidles yenxes ugar n yiḥricen-nniḍen, imi ur sεin ara tazeqqa n tɣuri i lfayda n yilemẓyen. Ssuturen, diɣen, lebni n uxxam n yidles n tama-agi n At Xellili. Mebla ma nettu ugur n ttawilat n uṣiweḍ, ladɣa win yettawin ɣer yiɣerbazen ilemmasen d tesnawiyin, acku, s umata, aṭas n lkiran-agi n uṣiweḍ, ad-ten-tafeḍ d tiqdimin, neɣ ur leḥḥunt ara. D ayen yeğğan imezdaɣ n taddart-agi, ad ssutren deg yimeḍbbren n tɣiwant-a iɣef yella ɣef uqerruy-is Mass Tebbiche Hadi, akken ad kemmlen ad bnun annar i yimyurar imeẓyanen n taddart-agi. Aselway n tesqamut n taddart n At Xir yenna-d s timmad-is i uɣmis n Yimaziɣen: “nessaram d akken ad tili tririt yessefraḥen ɣef ulɣuyen i d-as-nefka ama i uselway n tɣiwant neɣ win n dayra (…). Nessaram, daɣen, ad kemmlen ad as-nawin i yixxamen-nni yellan berra n taddart trisiti s bih bih, acku ṛwan rray-nsen. Nessutur, daɣen, deg usqamu aɣerfan aɣiwan n At Xellili, ad aɣ-iεiwen i wakken ad d-naf ttawil amek ara nexdem akk iberdan n taddart s ssiman”.

Adaoun Abdelghani